Di Artykuł Jerzego Bielawskiego pt. Rok 2025 – Rokiem Stefana Żeromskiego ukazał się w Przeglądzie Filatelistycznym (nr 11-12/2025). Za zgodą Autora, fragment artykułu bez przypisów oraz całość do pobrania w formacie PDF zamieszczamy poniżej.
24 lipca 2024 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej podjął uchwałę w sprawie ustanowienia roku 2025 Rokiem Stefana Żeromskiego. Uchwała została podjęta dla upamiętnienia przypadającej 20 listopada 2025 roku setnej rocznicy śmierci pisarza. Warto też dodać, że w 2024 roku minęła 160. rocznica jego urodzin. W uzasadnieniu uchwały Stefan Żeromski został określony „duchowym autorytetem polskiej inteligencji, autorem opowiadań, powieści, dramatów i reportaży, które ukształtowały narodowe myślenie wielu pokoleń Polaków; był twórcą przekonanym o doniosłej funkcji literatury, wierzył bowiem
w szczególne posłannictwo pisarza i w jego odpowiedzialność za kształtowanie losu narodu i Ojczyzny” (…)
W 1920 roku autor Ludzi bezdomnych razem z Janem Kasprowiczem i Władysławem Kozickim (1879-1936) napisał odezwę w sprawie Warmii i Mazur oraz wziął udział w akcji plebiscytowej na Mazurach, uczestniczył w wiecach i spotkaniach z ludnością polską tamtych stron. Współtworzył Towarzystwo Przyjaciół Pomorza. Podczas wojny polsko-bolszewickiej pisarz nie walczył na froncie z uwagi na wiek i zły stan zdrowia. Współpracował natomiast z Wydziałem Propagandy Armii Ochotniczej, w gronie wybitnych pisarzy, publicystów, artystów i aktorów, jak: Emil Zegadłowicz, Kornel Makuszyński, Artur Oppman, Adam Grzymała-Siedlecki, Arnold Szyfman, Ludwik Solski, Karol Adwentowicz.
Po wygranej z bolszewikami bitwie warszawskiej Stefan Żeromski, Adam Grzymała-Siedlecki i Ferdynand Ruszczyc udali się 19 sierpnia 1920 roku na tereny niedawnych walk. W drodze zatrzymali się na plebanii w Wyszkowie. Miejscowy proboszcz ks. Wiktor Mieczkowski (1856-1935) opowiedział im, że 15 sierpnia na plebanię przybyli komuniści w składzie: Julian Marchlewski, Feliks Dzierżyński, Feliks Kon i Edward Próchniak, którzy przygotowywali się do przejęcia władzy w Polsce po oczekiwanej klęsce Armii Polskiej. Tworzyli oni tymczasowy komitet rewolucyjny, który w razie zwycięstwa wojsk sowieckich miał wprowadzić w Polsce komunizm i utworzyć „polską republikę rad” wcieloną siłą do Rosji radzieckiej. Wydarzenie to zostało opisane przez Stefana Żeromskiego w utworze Na probostwie w Wyszkowie, który stanowi świadectwo narodowej zdrady. Opowiadanie to nie jest tylko literackim wspomnieniem bitwy warszawskiej, ale przestrogą przed narodową zdradą i świadectwem tego, w jaki sposób wrogowie Polski próbowali zniszczyć naszą niepodległość, o czym świadczą poniższe słowa pisarza:
Pomimo wysiłków władz okresu PRL-u, które starały się wymazać ten utwór z narodowej pamięci, nie udało się go całkowicie zapomnieć. Świadczy o tym chociażby fakt, że w 2005 roku odsłonięto w Wyszkowie tablicę upamiętniającą tamte wydarzenia. Stefan Żeromski pozostaje nie tylko wielkim pisarzem, ale również niezwykle ważnym świadkiem historii. Na probostwie w Wyszkowie jest dziełem, które powinno być przypominane i doceniane, szczególnie w kontekście głębokiego patriotyzmu i nieugiętej postawy pisarza wobec zagrożeń, jakie niosły dla Polski wrogie siły zewnętrzne, jak i wewnętrzne…
POBIERZ ARTYKUŁ W FORMACIE PDF>>>
Czytaj również tego samego autora: “Otwiera Muzom gościnne podwoje, ucieszna Talia, smutna Melpomena” – w 260. rocznicę powstania Teatru Narodowego w Warszawie>>>
(arb)
Commenti