Di Artykuł Anny Odrzywolskiej pt. “Praktyka leczenia korespondencyjnego w połowie XVI wieku (na podstawie listów medyków włoskich do polskich pacjentów)” ukazał się w 2022 roku w czasopiśmie Odrodzenie i Reformacja w Polsce (t. LXVI/2022). Poniżej zamieszczamy jego fragmenty bez przypisów oraz całość do pobrania w formacie PDF.
Przedmiotem badań w artykule jest zjawisko stawiania diagnozy i podejmowania leczenia na podstawie odczuwanych objawów chorobowych zgłaszanych przez chorego korespondencyjnie. Diagnozowanie i leczenie pacjenta na odległość – bez uprzedniego badania i naocznej obserwacji objawów chorobowych – było praktykowane w czasach renesansu. Z takiej formy terapii korzystali chorzy niemający bezpośredniego dostępu do lekarzy cieszących się w środowisku medycznym, ale też i dworskim, największą sławą. (…)
Odwoływanie się do rozpoznania stawianego przez lekarzy na odległość nie dotyczyło – w badanych przeze mnie przypadkach – osób, które nie mogły dotrzeć do innych medyków. Dostojnicy polscy, którzy decydowali się na podjęcie leczenia drogą korespondencyjną, żyli w centrach, gdzie można było zamówić wizytę wykształconego lekarza, często nawet wyedukowanego na zagranicznych uniwersytetach. Problem zatem leżał w czym innym. Otóż możni chorzy, którymi się zajęłam, mieli środki finansowe oraz możliwości, aby dotrzeć do takiego lekarza, który w ich przekonaniu miał lepsze kwalifikacje, większą wiedzę oraz rozległe doświadczenie, a przez to w świadomości potencjalnych pacjentów umiał postawić właściwą diagnozę i zlecić skuteczną metodę leczenia. Jednak do takiego medyka, który wyrobił sobie odpowiednią markę na dworach europejskich, można było dotrzeć niemal jedynie drogą listowną.
Do grona chorych, którzy leczyli się korespondencyjnie, należeli przedstawiciele panującej dynastii (np. królowa Bona), duchowni zasiadający na stolicach biskupich (np. biskup krakowski Piotr
Tomicki, jak również duchowni niepodani z imienia i nazwiska). W listach medyków znalazły się także informacje o polskich możnych i przedstawicielach szlachty, ale i o chorych wywodzących się z grupy bogatego mieszczaństwa. Wyznacznikiem było zatem nie pochodzenie, ale raczej status majątkowy polskich pacjentów oraz umiejętność dotarcia do znanego medyka.
Dobór konkretnego lekarza był podyktowany opinią, jaką ten wypracował na swój temat. Niekiedy decyzja o wyborze właśnie takiego, a nie innego specjalisty była wynikiem nawiązania wcześniejszej relacji osobistej. Czasem korzystano z uprzejmości i pośrednictwa zaprzyjaźnionego dostojnika. Tak właśnie było w przypadku Johannesa Manardusa, który przebywał na dworze węgierskim królów Władysława Jagiellończyka i Ludwika II. Podczas zjazdu w 1515 r. lekarz ten zawarł znajomość z polskimi panami. Widocznie zaprezentował swoją wiedzę i osobowość na tyle dobrze, że w późniejszym okresie dostojnicy polscy – już korespondencyjnie – zwracali się do niego z prośbami o poradę medyczną i leczenie.
Jakie motywy kierowały pacjentami z Polski przed podjęciem decyzji o leczeniu się u medyków włoskich? Królowa Bona miała zapewne większe zaufanie do specjalistów włoskich aniżeli do polskich. Biskup krakowski Piotr Tomicki jako powód podawał nieskuteczne metody leczenia stosowane przez medyków polskich. W związku z tym, że był pacjentem wielu lekarzy – m.in. Jana Benedykta Solfy, Jana z Rawy, Jana Antonina z Koszyc, Andrzeja Kostki, Piotra Wedelicjusza, Macieja z Miechowa, Mikołaja Sokolnickiego, Łukasza Noskowskiego – miał szerokie rozeznanie co do metod leczniczych, stawianych diagnoz oraz stosowanych medykamentów. Dodatkowo będąc bibliofilem, gromadził w swoim księgozbiorze dzieła starożytnych uczonych, a więc posiadał nie tylko podstawową, ale i – jak należy mniemać – pogłębioną wiedzę na temat diagnozowania i leczenia. Wszyscy pacjenci być może liczyli na pewną dyskrecję i na to, że informacje o stanie ich zdrowia oraz przypadłościach, na które cierpieli, nie przedostaną się do kraju…
“Praktyka leczenia korespondencyjnego w połowie XVI wieku (na podstawie listów medyków włoskich do polskich pacjentów)” s. 7-33
Anna Odrzywolska
https://orcid.org/0000-0003-2833-7820
Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie
(arb)
Commenti