Di Artykuł Kingi Borzęckiej-Wojciechewicz pt. “Zofia Odescalchi – Cyprian Norwid. Dzieje relacji” ukazał się w 2024 roku na łamach czasopisma STUDIA NORWIDIANA (t. 42). Poniżej zamieszczamy jego fragment bez przypisów oraz całość do pobrania w formacie PDF.
Od 1879 roku Norwid miał nosić w portfelu dwa listy: od Piusa IX i Zofii Odescalchi (PWsz X, 139). I o ile pierwszy z nadawców nikogo nie dziwi, to intryguje właścicielka włoskiego nazwiska. Zaskakujące, ale ta niezwykła postać XIX wieku stała się tematem osobnych analiz dopiero w 2017 r. „Polska ambasador przy Watykanie” – Zofia z Branickich Odescalchi (1821–1886) profesor historii Anny Barańskiej to pierwszy artykuł w całości poświęcony osobie księżnej. Badaczka skrupulatnie odnotowuje wzmianki na temat bohaterki swojego tekstu, które pojawiały się dotychczas w różnorakich opracowaniach, głównie z zakresu historii (w tym historii Kościoła) i sztuki, ale przede wszystkim wykorzystuje nieznane dotąd, cenne dokumenty ze zbiorów rodziny Odescalchi w Archivio di Stato di Roma oraz korespondencję Zofii z Archiwum Potockich z Krzeszowic. Trzy lata później ukazał się artykuł Zofia Katarzyna Branicka Odescalchi zwana pierwszym „polskim papieżem”. Jego autorką jest profesor historii sztuki Agnieszka Bender, była dyrektor Instytutu Polskiego w Rzymie, która swoją wieloletnią pracę na tym stanowisku zwieńczyła publikacją na temat niebagatelnej kobiety. Jak podkreśla sama badaczka – kobiety długo niezauważonej w literaturze przedmiotu, raczej wzmiankowanej w źródłach historycznych epoki.
Postać Zofii Odescalchi zaistniała zatem w ujęciu historyków, choć wnikliwsze badania na jej temat przypadają dopiero na XXI wiek. Nie doczekała się jeszcze osobnych analiz z perspektywy literaturoznawczej. Wspominana jest zaś kilkakrotnie w opublikowanej w 2022 r. rozprawie doktorskiej Jędrzeja Krystka na temat Makryny Mieczysławskiej jako protektorka tej rzekomej przeoryszy mińskich bazylianek (którą znał również Norwid).
W swojej pracy sięgnęłam również do włoskojęzycznego artykułu z 2020 r.: Zofia e Livio Odescalchi alla luce di due fonti epistolari, a więc w świetle dwóch źródeł epistolarnych (brak polskiego tłumaczenia), którego bazą były kwerendy Iwony Doroty w Tajnych Archiwach Watykańskich. Korespondencja małżeństwa Odescalchich z Krasińskimi, (głównie Zygmuntem) daje nam wgląd w ich intelektualny i emocjonalny odbiór wydarzeń lat 40. XIX wieku.
Wskazane powyżej badania korespondencji są źródłem, z którego można wyczytać wiele na temat kontekstu historyczno-kulturowego epoki, a także biografii samej księżnej.
Natomiast w norwidologii postać Odescalchi zepchnięta jest do przypisów, bliźniaczo podobnych not biograficznych. Juliusz Wiktor Gomulicki odnotowuje obecność księżnej w indeksie nazwisk pojawiających się w listach Norwida, a więc w tomach VIII-X i słowniku adresatów listów w tomie X, s. 392, we wszystkich tych miejscach powielając lakoniczne informacje…
CZYTAJ CAŁOŚĆ W FORMACIE PDF>>>
W przypisie 24 na stronie 257 autorka zamieszcza informację o artykule pt. RZYM: Polskie pamiątki w Museo di Roma/Memorie polacche al Museo di Roma (www.polacchiinitalia.it/wlochy-polonika-w-rzymskim-muzeum), opublikowanym na naszej stronie w 2021 roku. Dziękujemy!
Commenti